Wypracowanie maturalne z historii na „bogato”

Wiemy już, jak pisząc wypracowanie maturalne z historii, wykorzystać wiedzę w sposób funkcjonalny. Zajmując stanowisko wobec tezy postawionej w temacie, musimy dowieść jej za pomocą argumentów. Autorzy kryteriów oceniania określili trzy poziomy jakości tej argumentacji.

Bogata

Bogata argumentacja – to argumentacja rzeczowa, pogłębiona, poparta trafnie dobraną
i szczegółową faktografią oraz terminologią adekwatną do omawianych zagadnień;
szeroka, stanowiąca – jako całość – wnikliwą analizę problemu sformułowanego w temacie. Za bogatą argumentację w odniesieniu do jednego elementu tematu przyznajemy 4 pkt.

Zadowalająca

Zadowalająca argumentacja – to argumentacja rzeczowa, poparta prawidłową faktografią i terminologią, zawiera elementy refleksji / głębszego namysłu nad problemem. Za zadowalającą argumentację w odniesieniu do jednego elementu tematu przyznajemy 3 pkt.

Powierzchowna

Powierzchowna argumentacja – to argumentacja oparta na uogólnieniach, niewnikająca
w istotę rzeczy, mało dokładna, w większości wsparta podstawową faktografią i terminologią, czasami niepoparta przykładami. Za powierzchowną argumentację w odniesieniu do jednego elementu tematu przyznajemy 1 pkt.

Jak widzimy, „wycena” argumentacji ulega gwałtownej inflacji: 4 pkt za argumentację „bogatą”, 3 pkt za „zadowalającą”, po czym już tylko 1 pkt za argumentację powierzchowną. Każdy aspekt jest oceniany odrębnie, w związku z czym istnieją różne warianty uzyskania punktów za narrację historyczną. 4+4+4, 4+3+1, 3+1+1 etc. Informator maturalny zawiera pełną tabelę poszczególnych wariantów.

Poczuj różnicę

Wróćmy do tematu, który wykorzystywaliśmy w poprzednim artykule:

„Rządy Wettinów były czasem dla Rzeczypospolitej całkowicie zmarnowanym. Zajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w swojej argumentacji aspekty: polityczny, międzynarodowy i społeczno-gospodarczy. ”

Spójrzmy teraz, w jaki sposób można argumentować, realizując aspekt międzynarodowy.

Uboga:

„Za Wettinów Rzeczpospolita straciła znaczenie międzynarodowe. Obce wojska wkraczały do Polski, a Rosja coraz bardziej ingerowała w jej sprawy.”
Bez wątpienia jest to na temat, ale argumentacja jest wysoce pobieżna.

Zadowalająca:
„Za Wettinów Rzeczpospolita traciła podmiotowość międzynarodową. Świadczy o tym m.in. traktat Loewenwolda z 1732 r., w którym Rosja, Prusy i Austria próbowały wpływać na przyszłą obsadę polskiego tronu. Pokazuje to, że sąsiednie mocarstwa coraz częściej traktowały Rzeczpospolitą jako przedmiot własnej polityki.”

Tu już mamy argument + fakt + interpretację.

Bogata:
„Utrata podmiotowości Rzeczypospolitej była procesem narastającym przez całe panowanie Wettinów. Polityka Augusta II wciągnęła państwo w konsekwencje Wielkiej Wojny Północnej (1700-1721), która zwiększyła wpływy Rosji, a traktat Loewenwolda z 1732 r. pokazał, że mocarstwa sąsiednie próbowały już decydować o polskiej sukcesji. Za Augusta III słabość ta przybrała inną postać: Rzeczpospolita zachowywała formalną neutralność, ale podczas wojny siedmioletniej (1756-1763) nie była w stanie zapobiec przemarszom obcych wojsk ani pruskim nadużyciom monetarnym. O ile więc August II prowadził aktywną, lecz nieskuteczną politykę, o tyle August III wybierał bierność; obie strategie prowadziły jednak do pogłębiania zależności państwa od sąsiadów.”

Tu jest już proces, porównanie obu panowań, związek przyczynowo skutkowy i synteza a także pojawia się bogata faktografia.

Podsumowanie

W ten sposób połączyliśmy funkcjonalne wykorzystanie wiedzy z argumentacją potrzebną do wypełnienia treścią 3 aspektów tematu. Dobra argumentacja nie polega na mnożeniu faktów. Najpierw trzeba dobrać je do tezy, następnie pokazać ich znaczenie, zależności między nimi i wyciągnąć wniosek. Na maturze różnica między argumentacją powierzchowną, zadowalającą i bogatą nie jest więc kwestią długości wypracowania. Decyduje o niej przede wszystkim jakość rozumowania: trafność faktów, ich interpretacja, dostrzeganie procesów, związków przyczynowo-skutkowych, porównań i zmian w czasie.

I warto o tym pamiętać podczas ćwiczeń. Zamiast pytać tylko: „Co jeszcze mogę dopisać?”, lepiej zadać sobie pytanie: „Co z tego wynika dla mojej tezy?”

Praktyczne i sprytne sposoby na napisanie rozprawki maturalnej znajdzie w mojej książce:
Czarna Księga Maturzysty, czyli zakazana wiedza o maturze z historii